Allergenen vermelden: Wat is verplicht? - Cupcakedozen.nl

Allergenen vermelden: Wat is verplicht?

Allergenen vermelden op je taartdoos: wat is verplicht voor (thuis)bakkers?

Verkoop je taarten, cupcakes of gebak vanuit huis of vanuit een kleine bakkerij? Dan ben je sinds 1 januari 2026 verplicht om allergeneninformatie op een vastgelegde manier aan je klant door te geven. De NVWA is dit jaar gestart met actief toezicht op de aangescherpte regels uit Verordening (EU) 1169/2011 en het nieuwe Nederlandse allergenenbeleid. In deze blog lees je precies wat er op je taartdoos moet staan, wanneer een sticker volstaat en wanneer een volledig etiket verplicht is. Inclusief de 14 wettelijke allergenen, de juiste formulering en praktische voorbeelden voor thuisbakkers en kleine bakkerijen.

Wat verandert er in 2026 voor (thuis)bakkers?

Sinds 1 januari 2026 controleert de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) of bakkers, horeca en ambachtelijke producenten zich houden aan de nieuwe regels rond allergeneninformatie. De kern: consumenten moeten op een betrouwbare, gestandaardiseerde manier te weten kunnen komen welke allergenen in jouw product zitten en welke er door kruisbesmetting in zouden kunnen zitten.

De wijziging die de meeste thuisbakkers raakt, is de gestandaardiseerde formulering voor mogelijke kruisbesmetting. Vage waarschuwingen als "kan sporen bevatten" of "geproduceerd in een keuken waar ook noten worden verwerkt" zijn niet meer toegestaan. Je gebruikt voortaan één van twee vaste zinnen:

  1. "Kan [allergeen] bevatten" (bijvoorbeeld: kan pinda bevatten)
  2. "Niet geschikt voor mensen met een [allergeen]allergie" (bijvoorbeeld: niet geschikt voor mensen met een notenallergie)

Bij niet-naleving riskeer je een waarschuwing of boete van de NVWA. Belangrijker nog: bij een allergische reactie van een klant ben je als bakker aansprakelijk wanneer de informatie ontbrak of onjuist was.

De 14 wettelijke allergenen die je moet kennen

De Europese Unie heeft 14 stoffen aangewezen waarvan altijd vermeld moet worden of ze in een levensmiddel zitten. Voor bakkers zijn dit de relevante allergenen:

  1. Glutenbevattende granen (tarwe, rogge, gerst, haver, spelt en kamut)
  2. Ei
  3. Melk inclusief lactose
  4. Noten (amandel, hazelnoot, walnoot, cashew, pecan, paranoot, pistache, macadamia)
  5. Pinda
  6. Soja
  7. Sesamzaad
  8. Lupine
  9. Sulfiet (boven 10 mg/kg)
  10. Mosterd
  11. Selderij
  12. Vis
  13. Schaaldieren
  14. Weekdieren

Voor een doorsnee taart zijn de eerste acht relevant: gluten, ei, melk, noten, pinda, soja, sesam en lupine komen veruit het vaakst voor in zoetwaren. Ook ingrediënten die je zelf niet als 'noten' of 'soja' herkent kunnen ze bevatten. Lecithine in chocolade is vaak sojalecithine, marsepein bevat amandelen en sommige bakmixen bevatten lupinemeel als bindmiddel.

Voorverpakt of niet voorverpakt: het cruciale verschil

Of jouw taart als 'voorverpakt' geldt, bepaalt welke etiketteringseisen voor jou gelden. Veel thuisbakkers maken hier een dure denkfout.

Een product is voorverpakt wanneer het vóór de verkoop in de doos zit en die doos zo wordt verkocht. Denk aan een taart die je 's ochtends inpakt en pas later op de dag wordt opgehaald, of bonbons die in een gesloten doosje in een winkel of via een wederverkoper verkocht worden. Voor voorverpakte producten geldt de volledige etiketteringsplicht.

Een product is niet-voorverpakt wanneer de klant erbij staat en het product op verzoek wordt ingepakt voor directe afgifte. Een taart die je live afsnijdt en in een doos doet voor de klant valt hieronder. Voor niet-voorverpakte producten gelden vereenvoudigde regels, maar de allergeneninformatie moet nog steeds beschikbaar zijn.

Voor thuisbakkers die taarten op bestelling maken en pas bij ophalen of bezorging meegeven, geldt in vrijwel alle gevallen de regelgeving voor voorverpakte producten. De doos zit dicht, de klant staat er niet bij tijdens het inpakken, en het product wordt later overhandigd. Conclusie: voor de meeste thuisbakkers is een volledig etiket op de taartdoos verplicht.

Wat moet er minimaal op je taartdoos staan?

Voor een voorverpakte taart moet de volgende informatie zichtbaar op de doos of een sticker staan:

  1. De productnaam (bijvoorbeeld: chocoladetaart met frambozenvulling)
  2. De volledige ingrediëntenlijst, in volgorde van hoeveelheid (van veel naar weinig)
  3. Allergenen, visueel benadrukt in de ingrediëntenlijst (vetgedrukt, onderstreept of in kapitalen)
  4. De netto hoeveelheid (gewicht in gram)
  5. De houdbaarheidsdatum (THT of TGT)
  6. De bewaarcondities (bijvoorbeeld: gekoeld bewaren bij maximaal 7 °C)
  7. Naam en adres van de exploitant (jouw bedrijfsnaam en adres)
  8. Voedingswaardedeclaratie (energie, vet, verzadigd vet, koolhydraten, suikers, eiwit, zout per 100 g)
  9. Eventueel een waarschuwing voor onbedoelde aanwezigheid van een allergeen, in de voorgeschreven formulering

De voedingswaardedeclaratie is voor veel thuisbakkers nieuw. Hier bestaat een uitzondering voor: als je rechtstreeks aan de eindconsument levert in beperkte hoeveelheden binnen je directe omgeving, hoef je deze niet te vermelden. Vraag bij twijfel advies aan de NVWA of een voedseletiketteringsspecialist.

Hoe vermeld je allergenen correct in de ingrediëntenlijst?

Een veelgemaakte fout is een aparte allergenenkader of pictogrammen op de doos plakken. Dat is volgens de wetgeving niet toegestaan. Allergenen mogen uitsluitend in de ingrediëntenlijst zelf benadrukt worden, niet als losse vermelding ergens anders op de verpakking.

Een correcte ingrediëntenlijst voor een chocoladetaart met framboos ziet er zo uit: Ingrediënten: tarwebloem, suiker, boter (melk), eieren, pure chocolade 15% (cacaomassa, suiker, sojalecithine), frambozen, cacao, bakpoeder, vanille-extract, zout. Kan noten bevatten.

De allergenen zijn vetgedrukt waar ze voorkomen. De waarschuwing "kan noten bevatten" volgt na de ingrediëntenlijst en gebruikt de wettelijk voorgeschreven formulering. Geen losse pictogrammen, geen aparte allergenenbox.

Wanneer je geen ingrediëntenlijst hebt (zoals bij sommige niet-voorverpakte producten), gebruik je de formulering "Bevat: gluten, ei, melk" direct bij de productnaam.

Wanneer gebruik je "kan bevatten" en wanneer "niet geschikt voor"?

De keuze tussen de twee voorgeschreven waarschuwingen hangt af van het risico op kruisbesmetting in jouw keuken.

Gebruik "kan [allergeen] bevatten" wanneer er een reëel risico bestaat dat sporen van het allergeen in het eindproduct terechtkomen, bijvoorbeeld omdat je in dezelfde keuken regelmatig met dat allergeen werkt en je productieapparatuur deelt.

Gebruik "niet geschikt voor mensen met een [allergeen]allergie" wanneer het risico op kruisbesmetting hoger is, of wanneer je het allergeen vrijwel altijd in je keuken gebruikt en de scheiding moeilijk te garanderen is.

Beide formuleringen mogen alleen gebruikt worden wanneer je actief beleid voert om kruisbesmetting te voorkomen en alsnog niet kunt uitsluiten dat het allergeen in het product zit. Een waarschuwing als 'standaard sticker' op alles plakken zonder echte risicoanalyse is geen veilige juridische dekking.

Praktische voorbeelden voor verschillende verkoopsituaties

Bestelde verjaardagstaart, opgehaald aan huis: voorverpakt. Volledig etiket vereist met alle bovengenoemde elementen.

Cupcakes verkocht op een markt of foodfestival: in principe niet-voorverpakt als ze ter plekke in een doosje gaan. Allergeneninformatie moet beschikbaar zijn op een bordje, in een map, op een QR-code of mondeling (waarbij je een schriftelijk bord moet plaatsen dat klanten naar deze informatie kunnen vragen).

Bonbons verkocht via je webshop: voorverpakt zodra je ze inpakt voor verzending. Volledig etiket vereist op de doos of als binnen-sticker.

Taart geleverd aan een café of restaurant dat doorverkoopt: voorverpakt. Volledige etikettering verplicht omdat een derde partij het product doorverkoopt.

Kerstkransjes in cellofaanzakje met lint: voorverpakt. Ook een doorzichtig zakje met afsluiting telt als verpakking.

Risico's bij niet-naleving

De NVWA werkt met een getrapte handhaving. Bij een eerste constatering van een ontbrekend of incorrect etiket volgt meestal een waarschuwing en een hercontrole. Bij herhaling of bij ernstige overtredingen volgen boetes die kunnen oplopen tot enkele duizenden euro's per overtreding.

Het grootste risico zit echter niet in de NVWA-boete, maar in civiele aansprakelijkheid. Wanneer een klant een allergische reactie krijgt op een product waarvan de allergeneninformatie ontbrak of onjuist was, ben je als bakker aansprakelijk voor de schade. Een ziekenhuisopname na anafylaxie kan tot tienduizenden euro's aan claims leiden, en je beroepsaansprakelijkheidsverzekering keert vaak niet uit als je de wettelijke etiketteringsplicht hebt overtreden.

Hoe pak je dit praktisch aan?

Het goede nieuws: met de juiste hulpmiddelen is correcte allergenenvermelding eenvoudig in je werkproces te integreren. Drie praktische routes:

Werk met bedrukte etiketten of stickervellen waarop je per taart de juiste informatie invult of print. Voor variabele informatie (datum, gewicht, smaak) zijn voorbedrukte stickervellen met invulvelden ideaal. Je print of schrijft de variabele gegevens erop en plakt de sticker op de taartdoos. Dit is de meest gekozen oplossing voor thuisbakkers met een wisselend assortiment.

Werk met bedrukte taartdozen met je vaste informatie (bedrijfsnaam, adres, bewaaradvies) er al op gedrukt. Je vult alleen de productspecifieke gegevens via een sticker aan. Deze combinatie is alleen geschikt bij zeer grote afnames van gebaksdozen.

Werk met een etikettenprinter waarmee je per bestelling een volledig etiket print, inclusief ingrediëntendeclaratie en allergenen. Deze investering verdient zich snel terug bij meer dan tien bestellingen per week en geeft je de meeste flexibiliteit.

Veelgestelde vragen over allergenen op de taartdoos

Moet ik ook 'sporen van noten' vermelden als ik nooit met noten werk? Nee. De waarschuwing voor onbedoelde aanwezigheid is alleen verplicht als er een reëel risico op kruisbesmetting is. Werk je in een notenvrije keuken met notenvrije ingrediënten, dan vermeld je niets over noten.

Mag ik een algemene allergenenbox naast de ingrediëntenlijst plaatsen? Nee. Allergenen moeten in de ingrediëntenlijst zelf benadrukt worden. Een aparte allergenenbox naast de ingrediëntenlijst is niet toegestaan volgens de NVWA.

Wat als mijn taart te klein is voor een volledig etiket? Voor verpakkingen kleiner dan 10 cm² gelden vereenvoudigde regels. Boven die grens moet alle verplichte informatie leesbaar op de verpakking staan. Een uitvouwbaar etiket of binnenetiket is een geaccepteerde oplossing.

Mag ik allergeneninformatie alleen mondeling doorgeven? Bij voorverpakte taarten niet. Bij niet-voorverpakte producten mag het mondeling, maar dan moet er een zichtbaar bord hangen dat klanten naar deze informatie kunnen vragen, en moet de informatie ook schriftelijk of digitaal beschikbaar zijn (bijvoorbeeld in een map of op een QR-code).

Geldt deze regelgeving ook als ik gratis taarten weggeef of voor een goed doel bak? Zodra je een commerciële activiteit uitvoert (verkoop, ook tegen kostprijs of vrijwillige bijdrage), val je onder de regels. Volledig gratis weggeven binnen de privésfeer valt erbuiten, maar zodra geld wordt gevraagd of een doel commercieel is, gelden de regels.

Kan ik mijn ingrediëntenlijst kopiëren van de bakmix die ik gebruik? Niet zomaar. Je moet de allergeneninformatie van álle door jou toegevoegde ingrediënten meenemen, niet alleen die van de bakmix. Bovendien moet de declaratie kloppen met je eindproduct, dus inclusief vulling, decoratie en topping.

Hoe lang moet ik mijn allergenenadministratie bewaren? De NVWA adviseert om recepturen, leveranciersdocumentatie en allergenenanalyses minimaal twee jaar te bewaren. Bij een controle of een klacht moet je kunnen aantonen op basis waarvan je etiket is samengesteld.

Wat doe je vandaag nog?

Maak een overzicht van je vaste recepten met daarin per recept welke van de 14 allergenen aanwezig zijn en welke door kruisbesmetting in je keuken aanwezig kunnen zijn. Bestel daarna passende verpakking: bedrukte taartdozen, allergenenstickers of stickervellen waarop je per bestelling de juiste informatie invult. Zo voldoe je vanaf je volgende bestelling aan de wet en bouw je tegelijk aan een professionelere uitstraling die klanten vertrouwen geeft.

Bronnen en verdere informatie

Voor de meest actuele informatie raadpleeg je de NVWA en de Stichting Voedselallergie. De volledige juridische basis vind je in Verordening (EU) Nr. 1169/2011 van het Europees Parlement en de Raad. Bij twijfel over jouw specifieke situatie is het verstandig om advies te vragen bij een gespecialiseerd voedseletiketteringsadviseur.

Vorig bericht Volgende bericht
Terug naar blog